در دنیای پرشتاب فناوری، جایی که هوش مصنوعی (AI) از مرزهای نرمافزاری فراتر رفته و به عمق سختافزار نفوذ میکند، اخبار تازهای از OpenAI موج میزند. این شرکت پیشرو در توسعه مدلهای زبانی مانند ChatGPT، ظاهراً گامهای بلندی برای ورود به عرصه تولید دستگاههای سختافزاری برداشته است. بر اساس گزارشهای معتبر، OpenAI با همکاری طراحان برجسته و شرکای تولیدی، در حال آمادهسازی یک دستگاه مصرفی AI-native است که میتواند تعامل انسان با هوش مصنوعی را دگرگون سازد. اما آیا این حرکت، OpenAI را به رقیبی جدی برای غولهایی چون اپل تبدیل خواهد کرد، یا چالشهای فنی و رقابتی آن را به عقب خواهد راند؟
زمینهسازی OpenAI برای جهش به سختافزار
OpenAI، که تا کنون بیشتر به عنوان یک شرکت نرمافزاری شناخته میشد، در ماههای اخیر نشانههای روشنی از تغییر استراتژی نشان داده است. این شرکت در اردیبهشت ۱۴۰۴ (می ۲۰۲۵)، استودیوی طراحی io Products را – که توسط جانی آیو، طراح افسانهای سابق اپل، تأسیس شده بود – به مبلغ ۶.۵ میلیارد دلار خریداری کرد. این معامله نه تنها بیش از ۵۵ متخصص، از جمله مدیران ارشد سابق اپل، را به تیم OpenAI افزود، بلکه زمینه را برای توسعه یک “خانواده از دستگاههای مصرفی” فراهم آورد.
از دیدگاه علمی، این حرکت را میتوان به عنوان تلاشی برای “یکپارچگی عمودی” در اکوسیستم هوش مصنوعی تفسیر کرد. جایی که نرمافزار و سختافزار به طور همزمان بهینهسازی میشوند تا تأخیر پردازش (latency) کاهش یابد و تجربیات کاربری شخصیسازیشدهتر شود. OpenAI با استخدام بیش از ۲۵ مهندس و طراح سابق اپل، دانش فنی در زمینه گجتهای پوشیدنی و هوشمند را به خدمت گرفته است. این تیم، تحت رهبری تانگ تان – مدیر سابق سختافزار اپل با ۲۵ سال سابقه – مستقیماً به سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، گزارش میدهد.
جزئیات دستگاه سختافزاری: از مفهوم تا پروتوتایپ
پروتوتایپهای اولیه OpenAI شامل دستگاههایی متنوع و نوآورانه است که بر پایه اصول AI-native طراحی شدهاند – یعنی دستگاههایی که هوش مصنوعی را نه به عنوان افزونه، بلکه به عنوان هسته اصلی عملکرد خود قرار میدهند. بر اساس اطلاعات موجود:
- اسپیکر هوشمند بدون صفحهنمایش: یک دستگاه جیبی و آگاه از زمینه (context-aware)، مجهز به میکروفون و دوربین برای تعامل صوتی و بصری بدون نیاز به رابط گرافیکی. این گجت میتواند مانند یک دستیار شخصی، به دستورات صوتی پاسخ دهد و اطلاعات محیطی را برای پاسخهای دقیقتر پردازش کند.
- پین پوشیدنی (Wearable Pin): مشابه Humane AI Pin، اما با تمرکز بر پردازش محلی (on-device) برای حفظ حریم خصوصی و کاهش وابستگی به ابر.
- عینکهای هوشمند و ضبطکننده صوتی دیجیتال: ایدههایی اکتشافی که بر تعامل بصری و صوتی تأکید دارند، هرچند گزارشها نشان میدهد عینکها فعلاً در اولویت نیستند.
از منظر کارشناسی علوم، این دستگاهها پتانسیل بالایی برای ادغام الگوریتمهای یادگیری تقویتی (reinforcement learning) دارند، که میتوانند با جمعآوری دادههای واقعیزمان از محیط کاربر، مدلهای AI را به طور مداوم بهبود بخشند. هدف OpenAI، تولید ۱۰۰ میلیون واحد از این دستگاهها در بازهای کوتاهتر از هر محصول نوآورانه دیگری است – هدفی جاهطلبانه که سم آلتمن در جلسات داخلی به آن اشاره کرده است.
به گزارش PCMag، OpenAI با امضای قراردادی با Luxshare – یکی از شرکای کلیدی مونتاژ دستگاههای اپل – و مذاکره با Goertek (تولیدکننده قطعات AirPods و HomePod)، زنجیره تأمین خود را تقویت کرده است. این همکاریها نه تنها تولید انبوه را تضمین میکنند، بلکه امکان استفاده از ماژولهای صوتی پیشرفته و ابزارهای دقیق را فراهم میآورند. تولید انبوه احتمالاً خارج از چین، مثلاً در ویتنام، انجام شود تا ریسکهای ژئوپلیتیکی کاهش یابد.
جدول زمانی و چشمانداز عرضه: ۲۰۲۶، نقطه عطف
OpenAI زمانبندی دقیقی برای عرضه اولیه تعیین کرده است: اواخر ۲۰۲۶ تا اوایل ۲۰۲۷. این بازه، با توجه به پیچیدگیهای طراحی سختافزار AI-native، واقعبینانه به نظر میرسد. در این میان، OpenAI همزمان بر توسعه تراشههای سفارشی AI تمرکز دارد؛ همکاری با Broadcom برای تولید اولین چیپ AI داخلی در ۲۰۲۶، وابستگی به Nvidia و AMD را کاهش میدهد و کارایی پردازش را افزایش میدهد.
| مرحله | زمان تقریبی | جزئیات کلیدی |
|---|---|---|
| خرید io Products و استخدام تیم | اردیبهشت ۱۴۰۴ (می ۲۰۲۵) | افزودن ۵۵ متخصص از اپل، سرمایهگذاری ۶.۵ میلیارد دلاری |
| امضای قرارداد با Luxshare و Goertek | شهریور ۱۴۰۴ (سپتامبر ۲۰۲۵) | تأمین قطعات و مونتاژ انبوه |
| تکمیل پروتوتایپها و تست | ۱۴۰۵ (۲۰۲۶) | تمرکز بر دستگاههای بدون صفحهنمایش |
| عرضه اولیه | اواخر ۱۴۰۵ (۲۰۲۶) | هدف: ۱۰۰ میلیون واحد در بازه کوتاه |
این جدول نشاندهنده استراتژی گامبهگام OpenAI است که از دیدگاه علمی، بر پایه مدلهای پیشبینی ریسک و بهینهسازی منابع بنا شده.
چالشها و درسهای گذشته: آیا تاریخ تکرار میشود؟
ورود به بازار سختافزار بدون چالش نیست. تجربیات تلخ رقبا، مانند Rabbit R1 (که با انتقادات گسترده روبرو شد) و Humane AI Pin (که فناوریاش در بهمن ۱۴۰۳ توسط HP خریداری شد)، هشداری جدی است. این شکستها عمدتاً به دلیل مشکلات در تعامل کاربری، حریم خصوصی و کارایی باتری برمیگردد. OpenAI، با تمرکز بر پردازش محلی و سنسورهای هوشمند، میکوشد از این دامها بگریزد، اما مسائل نظارتی – مانند جمعآوری دادههای زمینهای – همچنان تهدیدکننده است.
