اما وقتی Grokipedia – رقیب ادعایی ویکیپدیا – در نسخه ۰.۱ فعال شد، اولین چیزی که به چشم آمد، شباهت عجیبش به منبع الهامش بود. به گزارش ایروتایم – irotime، این پلتفرم که قرار بود آیندهی دانشنامههای آنلاین باشد، با محتوایی عمدتاً کپیشده شروع به کار کرده است.
ظاهر آشنا، محتوای تکراری
صفحهی اصلی Grokipedia، قالب مقالات، فونتها و حتی ساختار ناوبری، تقریباً کپی یکبهیک از ویکیپدیا است. تفاوت؟ هنوز هیچ امکان ویرایش آزاد توسط کاربران وجود ندارد – چیزی که ویکیپدیا را به یک اکوسیستم زنده تبدیل کرده.
نمونههای کپیبرداری واضح:
- صفحه مکبوک ایر: متن، تصاویر و حتی ترتیب بخشها دقیقاً مشابه ویکیپدیا.
- صفحه پلیاستیشن ۵: مشخصات فنی، تاریخچه و منابع، همه کپی.
- در پایین صفحات، عبارت «مجوز Creative Commons» و لینک به ویکیپدیا به چشم میخورد – نشانهای واضح از منبع.
سخنگوی بنیاد ویکیمدیا با لحنی طنزآمیز گفته:
«حتی Grokipedia هم برای نفس کشیدن به ویکیپدیا نیاز دارد.»
هوش مصنوعی Grok: ناظر یا کپیکننده؟
xAI ادعا میکند تمام محتوای Grokipedia توسط مدل هوش مصنوعی Grok بررسی و تأیید میشود. اما وقتی مدلهای زبانی بزرگ هنوز با هالوسینیشن (توهم اطلاعاتی) و خطاهای واقعی دستوپنجه نرم میکنند، این ادعا بیشتر نگرانی ایجاد میکند تا اطمینان.
ایلان ماسک پیشتر در ایکس تأیید کرده بود که دادههای آموزشی Grok شامل محتوای ویکیپدیا است و قول داده تا پایان سال این وابستگی را کاهش دهد. اما استفاده مستقیم از مقالات کامل، فراتر از «آموزش» است و به مرز نقض کپیرایت نزدیک میشود.
آمار فعلی Grokipedia در برابر ویکیپدیا
| معیار | Grokipedia | ویکیپدیا |
|---|---|---|
| تعداد مقالات | بیش از ۸۸۵,۰۰۰ | بیش از ۷ میلیون (فقط نسخه انگلیسی) |
| نسخه فعلی | ۰.۱ (بتا) | پایدار و مداوم بهروزرسانی |
| ویرایش کاربران | غیرفعال | کاملاً آزاد |
| منبع محتوا | کپی + هوش مصنوعی | جامعه داوطلب |
تفاوتهای ایدئولوژیک: اولین نشانهها
با وجود کپیبرداری گسترده، برخی مقالات دیدگاههای متفاوتی دارند. مثلاً در موضوع تغییرات اقلیمی، Grokipedia لحنی محتاطانهتر و گاهی مخالف با اجماع علمی دارد – نشانهای از اینکه ماسک میخواهد این پلتفرم را به بستری برای روایتهای جایگزین تبدیل کند.
چرا این راهاندازی حاشیهساز شد؟
از دید یک کارشناس هوش مصنوعی، چند مشکل اساسی وجود دارد:
- اعتماد کاربران: وقتی محتوا کپی است، چرا باید به بررسی هوش مصنوعی اعتماد کنیم؟
- پایداری مدل: بدون مشارکت جامعه، Grokipedia چگونه بهروز میماند؟
- مسائل حقوقی: استفاده از محتوای Creative Commons بدون تغییر اساسی، ممکن است نقض شرایط مجوز باشد.
آینده Grokipedia: انقلاب یا شکست؟
ماسک وعده داده که Grokipedia به مرور محتوای اصلی تولیدشده توسط هوش مصنوعی و ویرایش جامعهمحور خواهد داشت. اما شروع با کپیبرداری، اعتماد اولیه را خدشهدار کرده. اگر xAI بتواند:
- وابستگی به ویکیپدیا را قطع کند،
- سیستم اعتبارسنجی واقعی پیاده کند،
- و جامعهای فعال بسازد،
شاید بتوانیم شاهد یک رقیب واقعی باشیم. در غیر این صورت، Grokipedia فقط یک آینهی هوشمند از ویکیپدیا باقی خواهد ماند.
