آیا توکن جدید بابک زنجانی، که ادعا میکند هر واحد آن معادل یک اونس طلای خالص است، ارزش سرمایهگذاری دارد یا صرفاً تلهای برای جیبهای امیدوار است؟ این سؤالی است که ذهن بسیاری از سرمایهگذاران ایرانی را به خود مشغول کرده است. به گزارش ایروتایم، پروژه «طلاتوکن» که توسط بابک زنجانی معرفی شده، با وعدههای بزرگ و ابهامات فراوان همراه است. در این خبر، به بررسی دقیق ویژگیها، ریسکها و تناقضهای این رمزارز میپردازیم تا تصویری روشن از واقعیت آن ارائه دهیم.
طلاتوکن چیست؟ حقیقت پشت وعدههای طلایی
رمزارز «طلاتوکن» (TALA) بهعنوان یک توکن با پشتوانه طلا معرفی شده که هر واحد آن ظاهراً معادل یک اونس (حدود ۳۱.۱ گرم) طلای ۲۴ عیار است. طبق سپیدنامه (White Paper) این پروژه، سقف عرضه ۳,۲۲۰,۰۰۰ توکن است که معادل ۱۰۰ تن طلا با ارزش تقریبی ۱۱.۷۸ میلیارد دلار خواهد بود. در فاز اولیه، تنها یک درصد از این توکنها (معادل یک تن طلا یا ۱۱۷ میلیون دلار) به بازار عرضه میشود.
این پروژه خود را یک توکن RWA (دارایی دنیای واقعی) معرفی میکند، به این معنا که باید برای هر توکن، مقدار مشخصی طلا در خزانهای معتبر ذخیره شده باشد. اما سؤالم اینجاست: این طلاها کجا هستند و آیا اصلاً وجود دارند؟
فقدان شفافیت در پشتوانه طلا
یکی از بزرگترین ابهامات طلاتوکن، محل نگهداری طلای پشتوانه است. سپیدنامه ادعا میکند که این طلاها در دفاتر شرکت داتوان یا بانکهای معتبر نگهداری میشوند، اما هیچ سند حسابرسی یا تأییدیه رسمی از سوی بانک مرکزی یا نهادهای بینالمللی ارائه نشده است. این فقدان شفافیت، اعتماد به پروژه را به شدت زیر سؤال میبرد.
به گفته سعید خوشبخت، کارشناس حوزه رمزارز:
بدون ارائه مدارک معتبر حسابرسی، نمیتوان به ادعای پشتوانه طلا اعتماد کرد. سرمایهگذاران باید مطمئن شوند که داراییهای اعلامشده واقعاً وجود دارند و تحت نظارت نهادهای معتبر هستند.
ریسکهای فنی و اقتصادی طلاتوکن
بررسیهای تخصصی کدهای قرارداد هوشمند طلاتوکن نشاندهنده چندین مشکل و ریسک است که سرمایهگذاری در این پروژه را پرخطر میکند. در ادامه، به مهمترین مسائل اشاره میکنیم:
- تمرکز مالکیت و ریسک پامپ و دامپ
تمام توکنها در اختیار مالک پروژه قرار دارند و هیچ مکانیزم قفل نقدینگی یا توزیع تدریجی وجود ندارد. این ساختار متمرکز به مالک اجازه میدهد هر زمان که بخواهد، حجم زیادی از توکنها را به بازار عرضه کند، که میتواند منجر به سقوط ناگهانی قیمت (دامپ) شود. - هزینههای بالای انتقال
برخلاف ادعای سپیدنامه که کارمزد تنها برای بازخرید اعمال میشود، هر انتقال توکن ۰.۲ درصد کارمزد دارد. این کارمزد، همراه با اجرای دو مرحلهای تراکنشها، هزینه انتقال را ۳۰ تا ۶۰ درصد گرانتر از توکنهای استاندارد ERC20 میکند. - عدم وجود مکانیزمهای حاکمیتی
طلاتوکن هیچ سازوکار غیرمتمرکزی مانند DAO یا رأیگیری برای تصمیمگیریهای پروژه ندارد. این یعنی سرمایهگذاران هیچ کنترلی بر تغییرات احتمالی پروژه ندارند و همهچیز به تصمیمات تیم پروژه وابسته است. - ناسازگاری با صرافیهای غیرمتمرکز (DEX)
ساختار کارمزد تراکنشها ممکن است با برخی پروتکلهای DeFi ناسازگار باشد، که پذیرش توکن در صرافیهای بزرگ را دشوار میکند.
نقلقول کارشناسی
عیسی صالحیان، رئیس کارگروه استخراج رمزارز سازمان نصر کشور، در اینباره میگوید:
توکنایز داراییها میتواند آینده بلاکچین در ایران را متحول کند، اما پروژههایی مانند طلاتوکن نیازمند شفافیت و رعایت استانداردهای بینالمللی هستند. بدون این موارد، اعتمادسازی غیرممکن است.
آیا طلاتوکن قانونی است؟
بانک مرکزی ایران صراحتاً اعلام کرده که انتشار توکن با پشتوانه طلا، ارز یا ریال بدون مجوز این نهاد غیرقانونی است. سخنگوی قوه قضاییه نیز پیشتر اشاره کرده بود که رمزارز متعلق به زنجانی تنها در صورت تأیید بانک مرکزی معتبر خواهد بود. اما بانک مرکزی این توکن را تأیید نکرده و حتی اعلام کرده که رمزارز واریزشده توسط زنجانی فاقد اعتبار است.
این تناقضات، همراه با پیشینه بحثبرانگیز بابک زنجانی در پروندههای فساد مالی، تردیدهای جدی درباره مشروعیت این پروژه ایجاد میکند.
چرا باید محتاط باشیم؟
- سابقه زنجانی: پروندههای متعدد فساد مالی و ادعاهای اثباتنشده درباره طلاها، اعتماد به پروژههای جدید او را دشوار میکند.
- ریسکهای امنیتی: قرارداد هوشمند طلاتوکن فاقد مکانیزمهای استاندارد مانند قفل نقدینگی یا پروکسی ارتقاپذیر است.
- فقدان نقدینگی تضمینشده: بدون قفل نقدینگی، تیم پروژه میتواند نقدینگی را از صرافیهای غیرمتمرکز خارج کند، که ریسک «راگ پول» را افزایش میدهد.
پرسشهای متداول درباره طلاتوکن
۱. آیا طلاتوکن واقعاً پشتوانه طلا دارد؟
تاکنون هیچ مدرک معتبری برای تأیید وجود طلای پشتوانه ارائه نشده است. سرمایهگذاران باید با احتیاط عمل کنند.
۲. کارمزد تراکنشهای طلاتوکن چقدر است؟
هر انتقال ۰.۲ درصد کارمزد دارد که به آدرسی قابلتغییر توسط مالک واریز میشود. این موضوع هزینهها را بالا میبرد.
۳. آیا طلاتوکن برای سرمایهگذاری امن است؟
با توجه به تمرکز مالکیت، فقدان شفافیت و ریسکهای فنی، سرمایهگذاری در این توکن در حال حاضر پرریسک تلقی میشود.
نتیجهگیری: طلای دیجیتال یا سرابی در بلاکچین؟
طلاتوکن بابک زنجانی با وعدههای بزرگ وارد بازار شده، اما فقدان شفافیت، ریسکهای فنی و اقتصادی و عدم تأیید نهادهای نظارتی، آن را به گزینهای پرخطر برای سرمایهگذاری تبدیل کرده است. اگر قصد سرمایهگذاری دارید، پیش از هر اقدامی، مدارک حسابرسی معتبر و مجوزهای قانونی را بررسی کنید. در غیر این صورت، ممکن است به جای طلا، تنها با یک توکن بیپشتوانه مواجه شوید.
