در دومین روز از همایش‌های گرامیداشت روز جهانی ارتباطات، امسال با شعار «شریان‌های ارتباطی پایدار ایران؛ حماسه تاب‌آوری در جنگ تحمیلی سوم»، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات پای صحبت‌های تازه‌ای را به میان کشید که می‌تواند فضا را برای کاربران اینترنت در کشور روشن‌تر کند.
تاب‌آوری دیجیتال زیر سایه موشک‌ها
پیش از سخنان وزیر، احسان چیت‌ساز، معاون سیاستگذاری حوزه فاوا، روایتی از روزهای سخت جنگ ارائه داد. به گزارش ایروتایم – irotime، او با اشاره به جنگ ترکیبی علیه زیرساخت‌های حیاتی تأکید کرد: «تصور می‌شد زندگی مردم مختل شود، اما شبکه ارتباطی داخلی، بلوغی منحصربه‌فرد از خود نشان داد.» حوزه‌هایی مثل بانکداری، خدمات آموزشی و تجارت الکترونیک پایدار ماندند. چیت‌ساز با یادآوری جان‌باختگان این عرصه، بر ضرورت ایجاد شبکه‌های پایدار، تقویت امنیت سایبری و به رسمیت شناختن «دسترسی پایدار، امن و باکیفیت» به عنوان یک امر بنیادین تأکید کرد.
وزیر: فقط وقتی نقد هست دیده می‌شویم
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، با طنزی تلخ کار را اینطور توصیف کرد که «رسالت ما این است که فقط موقعی دیده می‌شویم که دیگران دوست ندارند دیده شوند.» او با اشاره به جنگ ۳۹ روزه (جنگ رمضان) گفت که بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی مورد اصابت قرار گرفت، اما مردم اختلالی حس نکردند؛ مجاهدتی که مرهون همکاری بخش خصوصی بود که از منافع خود گذشت.
شبکه ملی اطلاعات؛ دوست قدیمی نه جایگزین خارجی
اما مهم‌ترین بخش حرف‌های هاشمی، زدودن غبار از چهره «شبکه ملی اطلاعات» بود. او با قاطعیت اعلام کرد: «این که برخی می‌گویند شبکه ملی اطلاعات قرار است جایگزین ارتباطات بین‌الملل شود، برداشت ناصواب است. ما محکم می‌گوییم شبکه ملی اطلاعات در امتداد دسترسی بین‌الملل به اینترنت است نه جایگزین آن.»
وزیر برای روشن شدن ذهنیت مخاطبان، مثالی جذاب از حوزه راه و شهرسازی زد: «مگر اگر در شهرها معابر را توسعه دهیم، از جاده‌های بین‌المللی بی‌نیاز می‌شویم؟» او هشدار داد که آگاهانه یا ناآگاهانه، نباید امنیت روانی مردم را با این شایعات به مخاطره انداخت.
نقض غای بزرگ؛ اینترنت فقط برای کسب‌وکارها کافی نیست
هاشمی به یک تصور غلط دیگر هم اشاره کرد: اینکه نیاز مردم به اینترنت جهانی را می‌توان با ارائه دسترسی محدود به کسب‌وکارها رفع کرد. او این را کاملاً غلط خواند و گفت مصوبات شورای عالی امنیت ملی برای شرایط اضطرار بوده، نه یک راهکار دائمی.
در اوج سخنانش، وزیر پرسش کلیدی را مطرح کرد: «اساساً بفرمایید چه کسی و چه حوزه‌ای به اینترنت نیاز ندارد؟ چرا باید خود را از گنجینه علم و دسترسی جهانی محروم کنیم؟» او با رد استدلال خطرناک بودن اینترنت به دلیل استفاده از هوش مصنوعی در جنگ‌ها، تأکید کرد که ایران باید با قدرت در مسیر هوش مصنوعی حضور پیدا کند.
نکوهش «نگاه قیم‌مآبانہ»
هاشمی در صریح‌ترین بخش صحبت خود، خطاب به مخالفان دسترسی آزاد گفت: «این چه نگاه قیم‌مآبانه‌ای است که تعیین می‌کند مردم تا کجا اجازه دسترسی داشته باشند و تا کجا اجازه نداشته باشند؟» او تأکید کرد که این نگاه، نماینده «قوه عاقله کشور» نیست و دولت چهاردهم با قدرت دنبال جایگزینی شبکه ملی اطلاعات نیست.
ستاد ویژه؛ یک هماهنگ‌کننده نه یک حاکم
در بخش دیگری از این رویداد، وزیر به شایعات مربوط به «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» هم پایان داد: «کارکرد ستاد برای یک دوران محدود و مدیریت شرایط فعلی است؛ ایجاد وحدت و همدلی. این که می‌گویند این ستاد قرار است جایگزین شوراهای عالی شود، با تعریف ستاد همخوانی ندارد.»
فیبر نوری در مسیر اتصال انبوه
از سوی دیگر، محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات، آمارهای امیدوارکننده‌ای داد. او با اشاره به چالش‌های بی‌نظیر ابتدای دولت چهاردهم، از پایداری شبکه گفت و اعلام کرد: «امروز بیش از ۳۰۰ هزار کیلومتر فیبر نوری و حدود ۱۰ میلیون مشترک پهن باند ثابت داریم.» به گفته او، تعداد مشترکان FTTH (فیبر نوری تا منزل) رشد ۴۰۰ درصدی داشته و از ۴۱۰ هزار به بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار رسیده است. هدف گذاری برای سال ۱۴۰۵، یک میلیون اتصال جدید فیبر نوری است.
این گزارش نشان می‌دهد که زمزمه‌های تغییر رویکرد از سمت وزارت ارتباطات به گوش می‌رسد؛ رویکردی که در آن، به جای بستن درها، به دنبال تقویت شریان‌های داخلی در کنار حفظ پل‌های جهانی است.
