در روزهای پایانی شهریور و اوایل مهر ۱۴۰۵، تعداد پروازهای بین‌المللی از فرودگاه‌های ایران به‌ویژه فرودگاه امام خمینی تهران به‌طور محسوسی کاهش یافته است. داده‌های ردیابی پرواز نشان می‌دهد تعداد پروازهای روزانه این فرودگاه از حدود ۸۰ تا ۹۰ پرواز قبل از اجرای کامل محدودیت‌ها، به حدود ۴۰ پرواز رسیده است.
علت اصلی کاهش پروازها
دلیل اصلی این کاهش، تحریم‌های تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه کل بخش هوانوردی ایران است که اوایل شهریور اعلام شد. در این دور، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی که پیش‌تر مشمول تحریم نبودند نیز تحریم شدند. آمریکا به شرکت‌ها و فرودگاه‌های خارجی تا ۲۳ سپتامبر (اول مهر) فرصت داد همکاری با ایرلاین‌های ایرانی را متوقف کنند. پس از این تاریخ، ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی، فروش بلیت یا خدمات زمینی به هواپیماهای ایرانی می‌تواند منجر به قطع دسترسی آن‌ها به سیستم مالی دلاری شود.
در پی این تهدید، چندین کشور همسایه محدودیت اعمال کردند:
- امارات متحده عربی پروازهای شرکت‌های ایرانی را متوقف کرد.
- آذربایجان، گرجستان، عمان و بخش‌هایی از مسیرهای عراق نیز پروازهای ایرانی را تعلیق یا محدود کردند.
- برخی مسیرهای ترکیه نیز تحت تأثیر قرار گرفت و شرکت‌هایی مانند ماهان ایر پروازهای خود به استانبول و آنکارا را متوقف کردند.
علاوه بر این محدودیت‌های جدید، صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست با مشکلات ساختاری روبه‌روست: ناوگان فرسوده، کمبود قطعات یدکی به‌دلیل تحریم‌های طولانی‌مدت، زمین‌گیر بودن بخشی از هواپیماها و هزینه‌های بالای عملیاتی. این عوامل ظرفیت پروازی قابل‌اتکا را کاهش داده و باعث شده حتی قبل از تحریم‌های اخیر نیز عرضه صندلی محدود باشد.
تأثیر روی مسافران
مسافران با لغو ناگهانی پروازها، افزایش شدید قیمت بلیت و مجبور شدن به سفرهای زمینی طولانی روبه‌رو شده‌اند. برخی مسیرهای جایگزین از طریق مرزهای زمینی یا پروازهای محدود باقی‌مانده (مانند برخی مسیرهای ترکیه، چین یا عراق در موارد خاص) فعال هستند، اما ظرفیت کلی به‌شدت کاهش یافته است.
ایران این تحریم‌ها را غیرقانونی دانسته و شکایتی به سازمان ملل و دیوان بین‌المللی دادگستری ارائه کرده است. مسئولان فرودگاهی ایران اعلام کرده‌اند که هنوز به بیش از ۳۰ مقصد بین‌المللی پرواز انجام می‌شود، اما آمار ردیابی پرواز نشان‌دهنده کاهش قابل‌توجه نسبت به روزهای قبل از تحریم است.
این وضعیت ترکیبی از فشار تحریم‌های تازه، محدودیت‌های کشورهای همسایه به‌دلیل ترس از تحریم ثانویه و مشکلات مزمن ناوگان هوایی ایران است که دسترسی شهروندان به سفر هوایی بین‌المللی را دشوارتر کرده است.
